شیراز تحلیل _ بحث درباره تقویت سازوکارهای مشارکت محلهمحور در شیراز بار دیگر در کانون توجه مدیریت شهری قرار گرفته است؛ سازوکارهایی که در صورت تعریف شفاف و قانونمند میتوانند به عنوان حلقه ارتباطی میان مردم و نهادهای شهری عمل کنند. کارشناسان معتقدند بازآفرینی این ساختارها زمینه لازم برای افزایش اعتماد عمومی، بهبود تصمیمسازی و حرکت شهر به سوی حکمرانی انسانمحور را فراهم میکند. این یادداشت به قلم سیدعلیرضا میرزاده نوشته شده است.
سیدعلیرضا میرزاده
حقوقدان و فعال اجتماعی
در دهه ۶۰ در عمده محلات، بهویژه در شهرهای بزرگ «شورای محله» فعال بود. مجموعهای از افراد معتمد که درباره شرایط معیشتی، تأمین سوخت، برخی مایحتاج ضروری و دیگر مسائل اهالی محل تلاش میکردند.
از اواخر دهه ۷۰ «یاوران شورا» فعالیت جدیتری را آغاز نمودند. اکنون در بیش از ۱۶۰ محله این یاوران فعال هستند و تلاش قابل توجهی نیز در شناسایی و حل مشکلات مردم و بهبود خدمات شهری داشته و دارند.
هرچند ایجاد جایگاه قانونی برای یاوران شورا همچنان در دست بررسی است اما برای قانونمند شدن این تشکل گسترده اقداماتی صورت گرفته و لازم است ساماندهی این مجموعه و تأیید شیوهنامههای مربوط با طی مراحل کارشناسی و حقوقی انجام شود. در این زمینه فرمانداری شیراز نیز با هماهنگی شورا و صاحبنظران، اقداماتی را دنبال کرده است.
در حقیقت یاوران شورا میتوانند پل ارتباطی میان مردم و اعضای شورای شهر باشند. باید توجه داشت که این مجموعه نقش ارزندهای در جلب اعتماد عمومی دارد و میتواند بهعنوان پیونددهنده میان مردم و مدیریت شهری ایفای نقش کند.
یاوران شورای محلات بهعنوان بازوی مشورتی مهم، در انعکاس مشکلات، نیازها و خواستهای مردم شیراز به شورای شهر و بخش نقشآفرینی میکنند؛ بهویژه در کلانشهرهایی که پهنه شهری گسترده و جمعیت چشمگیری دارند و هر محله با نیازها و بافت اجتماعی–فرهنگی متفاوتی شناخته میشود.
بنابراین، یاوران شورا با بررسی دقیق وضعیت هر محله و با بهرهگیری از رهنمودهای صاحبنظران و کارشناسان خبره میتوانند نقش بزرگی در تحقق شهر انسانمحور داشته باشند. نقشی که توجه به این پتانسیل در حفظ هویت شهر و پیشرفت آن بسیار حائز اهمیت است.
طبیعتاً نقش یاوران شورا زمانی جلوهای بهتر و شایستهتر خواهد داشت که عملکرد آنان فارغ از ارتباطات جناحی و سیاسی و مبتنی بر اخلاق، عقلانیت و حفظ منافع مردم محله باشد. بیتردید با درایت و هدایت اعضای یک شورای شهر عقلانی و واقعگرا شیراز میتواند در این زمینه به یک الگوی ملی تبدیل شود و یاوران شورا را بهعنوان تکیهگاهی ارزشمند برای مردم و همزمان برای مدیریت شهری معرفی نماید.
در چنین حالتی است که میتوان شهری همراه با آرامش روانی و عدالت اجتماعی برای شهروندان متصور شد.
در جمعبندی این بحث شیراز تحلیل بر این نکته تأکید میکند که از منظر سیاستگذاری شهری اختلافنظر درباره حدود اختیارات سازوکارهای محلهمحور امری طبیعی در روند تکامل حکمرانی محلی است. بهویژه در کلانشهری مانند شیراز که تنوع اجتماعی و وسعت مدیریت شهری حساسیت تصمیمگیری را افزایش میدهد. در این فضا ضروری است هر دو نهاد (شورا و فرمانداری)در چارچوب گفتوگوی نهادمحور و به دور از هرگونه برداشتهای سیاسی بر یک هدف مشترک تمرکز کنند: تعریف سازوکاری شفاف، قابلپایش و مبتنی بر منافع عمومی.
