شیراز تحلیل _ عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز با هشدار نسبت به پیامدهای برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی اعلام کرد: مسئله اصلی، خودِ فرونشست زمین نیست، بلکه نابودی آبخوانهاست؛ بحرانی که در فارس با فرونشست سالانه تا ۳۰ سانتیمتر در دشت مرودشت، تهدیدی جدی برای سکونتگاهها، زیرساختها، صنایع و آثار تاریخی استان ایجاد کرده است.
به گزارش شیراز تحلیل به نقل از روابط عمومی آب منطقهای فارس، مریم دهقانی در یک سخنرانی علمی که با حضور صاحبنظران دانشگاه و صنعت آب، محققان، پژوهشگران و دانشجویان به میزبانی آب منطقهای فارس برگزار شد، به ابعاد مختلف فرونشست زمین در اقصی نقاط ایران پرداخت و راهکارهای موثر بر کنترل و پیشگیری از گسترش این پدیده، پرداخت.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز گفت: برداشت بیرویه آب از منابع زیرزمینی طی 4 دهه گذشته، که بیش از 90 درصد آن با هدف تامین نیاز کشاورزی بوده، عامل اصلی تحت استرس قرار گرفتن زمین است.
او با اشاره به اینکه طی تحقیقات علمی، هفتاد پهنه مواجه با مخاطرات فرونشت در کشور شناسایی شده است، خاطرنشان کرد: استان فارس بعد از خراسان رضوی، کرمان و گلستان، چهارمین استان در معرض فرونشست جدی به شمار میرود.
دهقانی اضافه کرد: براساس دادههای تحقیقات مربوط به سال 2023، در استان فارس، وخیمترین وضعیت مربوط به دشت مرودشت به وسعت 7300 کیلومتر مربع با حداکثر 30 سانتیمتر فرونشست در سال است.او با یادآوری اینکه، محدوده بیضا، بحرانیترین نقطه از دشت مرودشت به شمار میرود، به تشریح وضعیت شهر مرودشت و شهرکهای مسکونی و صنعتی این شهرستان و همچنین وضعیت آثار تاریخی قرار گرفته در این دشت، پرداخت.
دهقانی ضمن تصریح اینکه، کمترین میزان فرونشست مربوط به نقاط کوهستانی و دامنه کوهها در دشت مرودشت است، به وجود نشانههایی از فرونشست در محدوده صنایع پتروشیمی و شهرک صنعتی مرودشت، اطراف تختجمشید، نقش رستم و خطوط ریلی…. اشاره کرد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه کل شهر مرودشت جز محدودهای کوچک در مرکز آن، به دلیل وسعت اراضی کشاورزی، در معرض فرونشست قرار دارد، گفت: نتایج این تحقیقات در اختیار مراجع مرتبط قرار گرفته و هشدارها و توصیههای لازم مطرح و بیان شده است.
دهقانی، همچنین در خصوص مواجهه کلانشهر شیراز با فرونشست، توضیحاتی ارائه داد و گفت: محدوده جنوب و جنوب شرق شیراز و شهرک صنعتی و دشت کوار، با پدیده فرونشست مواجه است.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز، تغییر نگرش سیاسی-اجتماعی و انجام اصلاحات در سیاستگذاریها را راهکار اصلی در مقابله علمی و اثرگذار با پدیده فرونشست و گسترش آن دانست.
دهقانی گفت: تلاش برای حفظ منابع آب زیرزمینی با نگرشی جامع، روی آوردن به کشاورزی علمی، بهینهسازی مصرف آب، تغییر الگوی کشت، ممانعت از تجارت آب مجازی (صادرات محصولات کشاورزی)، جایگزین کردن کشاورزی با مشاغل پایدار، فرهنگسازی و آموزش به دور از بزرگنمایی، مدیریت جامع و یکپارچه و استفاده از تجارب و توان سایر کشورها، راهکارهای موثر برای مواجهه با فرونشست و مخاطرات ناشی از آن است.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: با توجه داشت درد اصلی فرونشست نیست، بلکه از بین رفتن منابع ارزشمند آب زیرزمینی و مرگ آبخوانها است. باید برای نجات آب که نجات زمین و نجات زندگی است، دست به دست هم داده و کاری انجام دهیم.
