سرپرست پایگاه میراث جهانی تختجمشید با مخالفت صریح با الحاق روستای مهدیه به شهر مرودشت، این اقدام را تصمیمی غیرکارشناسی و مغایر با توصیههای یونسکو دانست و هشدار داد که گسترش محدوده شهری در حریم درجه ۲ تختجمشید میتواند در بلندمدت پیامدهای جدی برای وضعیت حفاظتی این اثر جهانی و جایگاه آن در فهرست میراث جهانی به همراه داشته باشد.
به گزارش شیراز تحلیل محمدجواد جعفری با اشاره به برگزاری جلسه بررسی طرح جامع شهر مرودشت در فرمانداری این شهرستان در ۱۱ شهریورماه، اظهار کرد: در این جلسه اعلام شده که موضوع الحاق روستای مهدیه به شهر مرودشت نهایی شده و مخالفتهای پایگاه میراث جهانی تختجمشید و ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی دیگر قابل طرح نیست.
وی با تأکید بر مخالفت پایگاه میراث جهانی تختجمشید با هرگونه گسترش محدوده شهری مرودشت در حریم درجه ۲ این اثر جهانی گفت: اجرای چنین طرحی میتواند آینده تختجمشید را با تهدیدها و مخاطرات جدی مواجه کند و با توصیه یونسکو مبنی بر جلوگیری از گسترش محدوده شهری در حریم تختجمشید مغایرت دارد.
جعفری افزود: در صورت الحاق روستای مهدیه به شهر مرودشت، عملاً نقش پایگاه میراث جهانی تختجمشید و نظرات کارشناسی شورای راهبردی پایگاه نادیده گرفته خواهد شد؛ موضوعی که میتواند پیامدهای منفی حفاظتی و حتی گردشگری برای تختجمشید به همراه داشته باشد.
سرپرست پایگاه میراث جهانی تختجمشید ادامه داد: تحقق این رویکرد میتواند زمینه را برای طرح درخواستهای مشابه از سوی روستاهای همجوار، از جمله روستاهای «کناره» و «فیروزی»، و تمایل آنها برای الحاق به محدوده شهری فراهم کند.
موافقت میراث فرهنگی با پهنه گردشگری ۳۷ هکتاری
جعفری با اشاره به توافقهای پیشین برای ساماندهی این محدوده اظهار کرد: آنچه پیشتر مورد موافقت میراث فرهنگی و پایگاه میراث جهانی تختجمشید قرار گرفته، ایجاد یک پهنه خدماترسانی گردشگری به وسعت ۳۷ هکتار در محور روستای مهدیه بوده است.
وی تأکید کرد: اجرای هر طرحی خارج از این چارچوب، از نظر میراث فرهنگی و پایگاه میراث جهانی تختجمشید پذیرفتنی نیست.
به گفته سرپرست پایگاه میراث جهانی تختجمشید، شورای راهبردی پایگاههای میراث جهانی پارسه ـ پاسارگاد نیز با گسترش شهر مرودشت در این محدوده مخالف است.
وی با بیان اینکه حفاظت از تختجمشید تنها وظیفه وزارت میراث فرهنگی نیست، گفت: مسئولیت حفاظت و رعایت ضوابط عرصه و حریم مجموعه میراث جهانی تختجمشید تنها بر عهده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نیست و همه دستگاههای دولتی و غیردولتی و همچنین جامعه محلی در این زمینه مسئولیت دارند.
سه سطح حریم برای حفاظت از تختجمشید
جعفری با اشاره به ابلاغ ضوابط جدید عرصه و حریم مجموعه میراث جهانی تختجمشید در مهرماه سال گذشته اظهار کرد: عرصه این مجموعه شامل چهار محدوده تختجمشید، شهر استخر، نقشرجب و نقشرستم به صورت جزیرهای است و علاوه بر عرصه، سه محدوده حریم درجه یک، درجه دو و درجه سه نیز برای حفاظت از مجموعه میراث جهانی تختجمشید تعیین شده است.
وی افزود: رعایت و اجرای این ضوابط در راستای تحقق مفاهیم توسعه پایدار منطقه برای همگان تکلیف شده است.
سرپرست پایگاه میراث جهانی تختجمشید درباره حریم درجه یک توضیح داد: این محدوده با وسعتی حدود ۶ هزار هکتار، شهر تاریخی پارسه، شهر تاریخی استخر و بقایای مرتبط با این دو شهر را دربرمیگیرد و ضوابط آن بر حفظ وضع موجود و جلوگیری از تخریب عرصه و اعیان این دو شهر تاریخی استوار است.
وی ادامه داد: حریم درجه ۲ تختجمشید نیز با وسعتی حدود ۱۷ هزار هکتار، علاوه بر محدوده دو شهر تاریخی پارسه و استخر، ۱۱۰ اثر تاریخی ثبتشده ملی مهم دیگر در دشت مرودشت را شامل میشود.
جعفری درباره حریم درجه ۳ نیز گفت: این محدوده بخشی از دامنهها و کوهستانهای منطقه را شامل میشود و ضوابط آن عمدتاً جنبه پیشگیرانه دارد و بر جلوگیری از تهدیدهای ناشی از صنایع آلاینده بزرگ متمرکز است.
توسعه شهری نباید به حریم تختجمشید وارد شود
سرپرست پایگاه میراث جهانی تختجمشید هدف از تعیین این محدودهها را هدفمند کردن برنامههای توسعهای و عمرانی عنوان کرد و افزود: با وجود تدابیر پیشبینیشده، همچنان برخی دستگاهها به دنبال توسعه شهر مرودشت در حریم درجه ۲ تختجمشید هستند.
وی با اشاره به برخی ناهماهنگیها و اهداف منفعتطلبانه در سالهای گذشته که به گفته او زمینهساز نابسامانیهایی در محور منتهی به تختجمشید و محدوده روستای مهدیه شده است، اظهار کرد: آنچه با موافقت دستگاههای ذیربط دنبال شد، ایجاد یک پهنه گردشگری ۳۷ هکتاری با هدف ساماندهی این مسیر و ارتقای ظرفیت گردشگری منطقه بود.
جعفری تأکید کرد: ایجاد این پهنه گردشگری نباید به معنای تجاوز محدوده شهر مرودشت به حریم درجه ۲ تختجمشید تلقی شود و شورای راهبردی پایگاههای میراث جهانی پارسه ـ پاسارگاد همچنان با هرگونه گسترش شهر مرودشت در این حریم مخالف است.
ساماندهی مهدیه با طرح هادی ویژه روستایی
وی ساماندهی روستا و محور مهدیه بر اساس طرح هادی ویژه روستایی را یکی از راهکارهای رفع چالشهای این مسیر دانست و گفت: هرگونه تصمیمگیری درباره روستای مهدیه باید مشروط به تهیه طرح جامع گردشگری، لحاظ کردن دستورالعمل پیوست میراث فرهنگی و رعایت ضوابط حریم درجه ۲ تختجمشید باشد.
جعفری در پایان هشدار داد: در صورت ادامه بیتوجهی وزارت راه و شهرسازی و استانداری فارس به مخالفتهای میراث فرهنگی در این خصوص، موضوع از سوی پایگاه میراث جهانی تختجمشید با دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران مکاتبه خواهد شد.
