شیراز تحلیل _ در دورانی که توسعه نامتوازن شهری، خطرِ «فراموشی تاریخی» را به جانِ شیراز انداخته است، نخستین سوگواره «سرو سرخ» با بازخوانی آیینهای ریشهدار محرمی، تلنگری بود بر ضرورت بازگشت به اصالتها؛ رویدادی که فراتر از یک سوگواره، پاسخی است به نیاز مبرم شهر برای ثبت میراث ناملموسی که در حافظه پیرغلامان و کوچههای قدیمی بافت تاریخی در حال کمرنگ شدن است.
به گزارش شیراز تحلیل ،مرکز شیرازشناسی در روزهای ۱۹ و ۲۰ مردادماه، میزبان رویدادی بود که تلاش داشت پیوند گسسته میان نسل جدید و سنتهای کهن را بازسازی کند. نخستین سوگواره «سرو سرخ شیراز» با اجرای چاوشیخوانی، نینوازی آیینی و تعزیه، نه فقط برای عزاداری، بلکه برای «بازخوانی حافظه جمعی» مردم این شهر قد علم کرد.
محمدعلی چوبینی، رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز، در حاشیه این مراسم به نکتهای کلیدی اشاره کرد که باید نصبالعین مدیریت شهری باشد: «احساس تعلق به شهر.» او معتقد است تفاوت میان شهروندی که خود را بخشی از تاریخ میداند با کسی که شهر را فقط محل سکونت میبیند، در همین آیینها و روایتها نهفته است.
اما پرسش اساسی اینجاست: در حالی که بخشی از تاریخ فرهنگی شیراز در اسناد رسمی ثبت نشده و تنها در سینه پیشکسوتان و پیرغلامان محلات قدیمی باقی مانده، مدیریت شهری چقدر در «زمانشناسی» برای ثبت این میراث موفق بوده است؟ چوبینی با تأیید این دغدغه، بر ضرورت ثبت صدای پیرغلامان و چاوشخوانان تأکید کرد و هشدار داد که تعلل در این مسیر، یعنی سپردن بخشی از هویت شیراز به دست فراموشی.
نام «سرو سرخ» که تلفیقی از نماد آزادگی ایرانی (سرو) و روایت ایستادگی عاشوراست، نشاندهنده تلاشی برای بومیسازی مفاهیم مذهبی در بستر فرهنگ شیرازی است. تجلیل از پیرغلامانی چون حاج مهدی چهلتنان و حاج ابراهیم خشیج در این مراسم، گامی نمادین برای تکریم راویانی بود که میراثدارِ «شیرازِ قدیم» هستند.
واقعیت این است که شیراز امروز، بیش از هر زمان دیگری به «سرمایههای اجتماعی» نیاز دارد که از دل تاریخ و سنتهایش بیرون بیاید. مرکز شیرازشناسی اکنون وظیفهای سنگینتر بر عهده دارد؛ تبدیل شدن به پل ارتباطی میان تاریخ رسمی و تاریخ شفاهی مردم.
«سرو سرخ» نباید صرفاً یک برنامه در تقویم اجرایی شهرداری بماند؛ این حرکت باید به یک «جریان مستندسازی دائمی» تبدیل شود تا نسلهای آینده، شیراز را نه با ساختمانهای بلند و بتی، که با هویت، حرمت و آیینهای اصیلش بشناسند.
