همزمان با روزهای پرخطر آتشسوزی، نخستین مرکز آموزش و آمادگی اطفای حریق محیطزیست فارس در پارک ملی بمو راهاندازی می شود؛ مرکزی که با هزینه هفت میلیارد تومان، قرار است آموزش نیروها، ساماندهی گروههای واکنش و تجهیزات اطفای حریق را برای مقابله سریعتر با شعلههای احتمالی در این منطقه مستعد حریق متمرکز کند.
به گزارش شیراز تحلیل، پارک ملی بمو سالهاست در کنار ارزشهای طبیعی و زیستمحیطی خود، با یک تهدید جدی به نام آتشسوزی دستوپنجه نرم میکند، تهدیدی که گاهی از یک شعله کوچک ناشی از بیاحتیاطی آغاز میشود و در میان پوشش گیاهی منطقه، فرصتی برای گسترش پیدا میکند.
حالا برای نخستینبار در فارس، مرکزی در دل این پارک ایجاد شده تا پیش از آنکه آتش به بحران تبدیل شود، نیروها آموزشدیده، تجهیزات آماده و گروههای واکنش سازماندهی شده باشند.
مدیر بحران ادارهکل حفاظت محیطزیست استان فارس، در گفتوگو با ایرنا با تشریح اهداف و جزئیات راهاندازی این مرکز اظهار کرد: این مرکز در محدوده پارک ملی بمو ایجاد شده و برای ساخت و تجهیز آن هفت میلیارد تومان اعتبار، هزینه شده است.
مرکزی که قرار است پایگاه آموزش و آمادگی باشد
حجتالله گشتاسب با اشاره به نبود مرکز مشخص برای برگزاری آموزشهای تخصصی اطفای حریق در پارک ملی بمو گفت: پیش از این، محیطزیست مرکز یا سالنی با عنوان مرکز آموزش و توجیه اطفای حریق در اختیار نداشت که بتوان کلاسهای آموزشی و دورههای توجیهی را در آن برگزار کرد و یا تجهیزات اطفای حریق را نیز در یک محل متمرکز داشت.
وی افزود: اکنون این مرکز میتواند به عنوان محلی برای برگزاری دورههای آموزشی ابتدای هر سال مورد استفاده قرار گیرد و علاوه بر نیروهای محیطزیست، مجموعههایی که در حوزه حفاظت از منابع طبیعی با محیطزیست همکاری دارند نیز امکان استفاده از ظرفیت آن را خواهند داشت.
مدیر بحران ادارهکل حفاظت محیطزیست فارس ادامه داد: انجمنهای مردمنهاد، یاران طبیعت، جوامع محلی و دیگر مجموعههایی که در زمینه حفاظت از منابع طبیعی فعالیت میکنند، میتوانند برای برگزاری برنامههای آموزشی و توجیهی در این مرکز حضور داشته باشند.
به گفته گشتاسب، یکی از ویژگیهای این مرکز، ترکیب آموزش تئوری و عملی است، به این معنا که نیروها علاوه بر حضور در کلاسهای آموزشی، با تجهیزات مورد استفاده در عملیات اطفای حریق نیز آشنا میشوند.
دمنده، آتشبو و تجهیزات اطفای حریق در یک محل
گشتاسب درباره تجهیزات پیشبینیشده برای این مرکز اظهار کرد: تجهیزاتی مانند دمنده، آتشبو، بیل و سایر ابزارهای مورد استفاده برای مقابله با حریق در این محل متمرکز خواهد شد.
وی تصریح کرد: وجود تجهیزات در کنار فضای آموزشی این امکان را ایجاد میکند که آموزشها تنها به مباحث تئوری محدود نباشد و نیروها بتوانند به شکل عملی نیز نحوه استفاده از ابزارهای اطفای حریق را فرا بگیرند.
مدیر بحران ادارهکل حفاظت محیطزیست فارس تاکید کرد: در این مرکز قرار نیست یک ایستگاه آتشنشانی با نیروی ثابت باشد، بلکه ساختار آن بر پایه آموزش، آمادگی، ساماندهی و پشتیبانی از نیروهای واکنش در زمان بروز بحران طراحی شده است.
گروههای واکنش مقابله با آتش سوزی تشکیل میشوند
گشتاسب با اشاره به نحوه سازماندهی نیروها در فصلهای پرخطر گفت: در این مرکز تیم ثابت آتشنشانی مستقر نیست، بلکه پیش از آغاز فصل گرما، گروههای واکنش از میان کارشناسان و محیطبانانی که در منطقه فعالیت دارند تشکیل میشود.
وی افزود: معمولا از فروردینماه و پیش از آغاز فصل گرما در استان فارس، گروههای واکنش تشکیل میشوند و آموزشهای لازم برای مقابله با آتشسوزی به آنها ارائه میشود.
به گفته مدیر بحران ادارهکل حفاظت محیطزیست فارس، برای این گروهها سرگروه مشخص میشود و نیروها به صورت گروهی سازماندهی میشوند تا در زمان بروز حادثه، هر گروه وظیفه مشخصی داشته باشد.
گشتاسب ادامه داد: در شرایط بحرانی، گروههای آمادهباش از سوی مسئول مربوطه فراخوانده میشوند و نیروها باید بتوانند در سریعترین زمان ممکن خود را به محل وقوع آتشسوزی برسانند.
وی تاکید کرد: فلسفه این کار آنست که آتش در همان مراحل اولیه مهار شود و پیش از آنکه گسترش پیدا کند، نیروهای آموزشدیده و مجهز در محل حاضر باشند.
چرا پارک ملی بمو در معرض خطر حریق قرار دارد؟
مدیر بحران ادارهکل حفاظت محیطزیست فارس در ادامه با اشاره به بررسی سوابق آتشسوزی در سالهای گذشته گفت: بر اساس این بررسیها، پارک ملی بمو یکی از مناطق مستعد آتشسوزی است و شرایط خاص این منطقه از جمله پوشش گیاهی انبوه، مجاورت با جوامع حاشیهنشین و دسترسی نسبتا زیاد مردم به محدودههای پیرامونی پارک، از جمله عواملی هستند که میتوانند احتمال بروز حریق را افزایش دهند.
گشتاسب خاطرنشان کرد: وجود باغها و مزارع در حاشیه پارک نیز از دیگر عواملی است که باید مورد توجه قرار گیرد، چراکه گاهی فعالیتهای انسانی در اطراف منطقه میتواند زمینه ورود آتش به عرصههای طبیعی را فراهم کند.
وی با اشاره به حضور دام و احشام و بهرهبرداریهای مختلف از طبیعت گفت: هرگونه حضور انسانی در طبیعت، در صورتی که با رعایت اصول ایمنی همراه نباشد، میتواند خطر آتشسوزی را افزایش دهد.
یک چای و یک شعله؛ آغاز حریقی که میتواند گسترده شود
گشتاسب یکی از عوامل مهم وقوع آتشسوزی در عرصههای طبیعی را رفتارهای انسانی دانست و اظهار کرد: گاهی افراد برای تفریح وارد طبیعت میشوند، آتش روشن میکنند، چای درست میکنند یا غذایی را گرم میکنند، اما اگر پس از آن آتش به طور کامل خاموش نشود، همین اقدام ساده میتواند به وقوع حریق منجر شود.
وی ادامه داد: از سوی دیگر برخی افراد نیز برای پاکسازی زمینهای کشاورزی، باغها یا محدودههای اطراف، اقدام به آتش زدن خار و خاشاک و بقایای گیاهی میکنند که در صورت کنترل نشدن آتش، امکان سرایت آن به عرصههای طبیعی وجود دارد.
وی تاکید کرد: پیشگیری از آتشسوزی تنها وظیفه نیروهای محیطزیست نیست، بلکه مردم، جوامع محلی، گردشگران، بهرهبرداران طبیعت و دستگاههای مختلف نیز در این زمینه نقش دارند.
خطر آتشسوزی با پایان تابستان تمام نمیشود
یکی از نکاتی که مدیر بحران ادارهکل حفاظت محیطزیست فارس بر آن تاکید کرد، ضرورت تداوم هشدارها حتی پس از عبور از ماههای اوج گرماست، وی معتقد است؛ ممکن است تصور شود با عبور از فصل گرما، خطر آتشسوزی نیز به پایان رسیده است، اما بررسی سوابق سالهای گذشته نشان میدهد که همچنان احتمال وقوع حریق وجود دارد.
گشتاسب افزود: برخی بهرهبرداریها از طبیعت در ماههای مختلف سال ادامه دارد و با توجه به حضور افراد در طبیعت، احتمال روشن کردن آتش برای تهیه چای یا غذا همچنان وجود دارد و یا برخی خانوادهها ممکن است در روزهای پایانی تعطیلات، برای تفریح به طبیعت بروند؛ بنابراین لازم است هشدارها و آموزشهای مربوط به پیشگیری از آتشسوزی همچنان ادامه داشته باشد.
مانور اطفای حریق با حضور نیروهای مردمی و دستگاههای همکار
مدیر بحران ادارهکل حفاظت محیطزیست فارس همچنین از برگزاری مانور آموزشی اطفای حریق در منطقه خبر داد و اظهار کرد: این مانور با هدف افزایش آمادگی نیروهای محیطزیست، نیروهای مردمی و دستگاههایی که در زمان بروز حریق با محیطزیست همکاری میکنند برگزار شد که نیروهای آتشنشانی، نیروی انتظامی، بسیج و دیگر مجموعههای مرتبط در این برنامه حضور داشتند و پیش از اجرای مانور عملی، یک دوره آموزشی برای نیروهای حاضر برگزار شد تا اطلاعات آنها درباره نحوه مقابله با آتشسوزی و اقدامات لازم در زمان وقوع حریق بهروزرسانی شود.
گشتاسب تصریح کرد: هدف از این آموزشها آنست که نیروها در زمان مواجهه با آتش، شناخت کافی از رفتار حریق داشته باشند و بدانند چگونه باید با آن برخورد کنند تا عملیات اطفا با کمترین خطر و بیشترین اثربخشی انجام شود.
راه اندازی نخستین مرکز اطفای حریق محیطزیست فارس
وی راهاندازی این مرکز را نخستین تجربه ایجاد چنین مرکزی در سطح استان فارس عنوان کرد و گفت: برای نخستین بار چنین مرکزی در پارک ملی بمو ایجاد شده است و در حال حاضر نمیتوان با قطعیت درباره ایجاد مراکز مشابه در دیگر مناطق استان برنامهریزی کرد، زیرا اجرای این طرح نیازمند بررسی شرایط، ارزیابی نتایج و تامین اعتبار است.
مدیر بحران ادارهکل حفاظت محیطزیست فارس خاطرنشان کرد: اگر این مرکز در عمل بازخورد مناسبی داشته باشد و شرایط اعتباری در سالهای آینده فراهم شود، میتوان در سایر مناطق مستعد آتشسوزی استان نیز چنین مراکزی ایجاد کرد.
گشتاسب تاکید کرد: پارک ملی بمو به دلیل شرایط خاص خود برای اجرای این طرح انتخاب شده و تجربه به دست آمده از فعالیت مرکز میتواند در تصمیمگیری درباره اجرای طرحهای مشابه در مناطق دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
افتتاح رسمی در هفته دولت
وی با اشاره به اینکه درباره زمان افتتاح رسمی این مرکز در هفته دولت انجام می شود، گفت: این مرکز با حضور معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیطزیست و شماری از مدیران و مسئولان استانی افتتاح خواهد شد.
پیشگیری، مهمتر از مهار آتش
راهاندازی نخستین مرکز گردهمایی و توجیهی اطفای حریق در پارک ملی بمو را میتوان گامی در جهت تغییر نگاه به مدیریت حریق در عرصههای طبیعی دانست؛ نگاهی که تنها بر خاموش کردن آتش پس از وقوع حادثه متمرکز نیست، بلکه آموزش، آمادگی، تجهیز، هماهنگی بین دستگاهی و افزایش آگاهی عمومی را نیز بخشی از فرایند مقابله با حریق میداند.
در این میان، هرچند تشکیل گروههای واکنش، آموزش محیطبانان و کارشناسان و فراهم کردن تجهیزات میتواند زمان واکنش به حوادث را کاهش دهد، اما جلوگیری از وقوع حریق همچنان مهمترین حلقه زنجیره حفاظت از طبیعت است.
تاکید مسئولان محیطزیست بر تداوم آموزش و هشدار به مردم نیز از همین منظر اهمیت دارد چراکه در بسیاری از موارد، یک شعله کوچک ناشی از بیاحتیاطی میتواند در شرایط مناسب به آتشی تبدیل شود که مهار آن نیازمند حضور نیروهای متعدد، تجهیزات تخصصی و صرف زمان قابل توجه است.
اکنون پارک ملی بمو صاحب مرکزی شده که قرار است آموزش، تجهیزات و آمادگی نیروها را در کنار یکدیگر قرار دهد، مرکزی که موفقیت آن در نهایت نه فقط با تعداد دورههای آموزشی یا تجهیزات موجود، بلکه با میزان کاهش زمان واکنش، افزایش هماهنگی نیروها و مهمتر از همه، کاهش خسارتهای ناشی از آتشسوزی در طبیعت سنجیده خواهد شد.
